Słownik kolejarza

Pojęcia, które pojawiają się w artykułach, wyjaśnione w dwóch, trzech zdaniach. Te same definicje wyświetlają się w dymkach w treści wpisów.

Czuwak aktywny

urządzenie w kabinie

Co kilkadziesiąt sekund wymaga od maszynisty potwierdzenia, że jest przytomny. Brak reakcji na sygnał świetlny i dźwiękowy uruchamia hamowanie.

Czytaj: Jak działa system czuwaka aktywnego

Dyżurny ruchu

zawód kolejowy

Prowadzi ruch pociągów na stacji lub posterunku: ustawia drogę przebiegu i podaje sygnał zezwalający na jazdę.

Czytaj: Jak wygląda praca dyżurnego ruchu

Elektrowóz

lokomotywa elektryczna

Lokomotywa zasilana prądem z sieci trakcyjnej przez pantograf. W Polsce sieć pracuje pod napięciem 3 kV prądu stałego.

Czytaj: Jak działa elektrowóz

Elektryfikacja

linii kolejowej

Budowa sieci trakcyjnej i podstacji, dzięki którym po linii mogą jeździć pociągi elektryczne zamiast spalinowych.

Czytaj: Jak działa sieć trakcyjna i pantograf

ERTMS

europejski system zarządzania ruchem

Wspólny standard dla kolei w Unii Europejskiej. Składa się z systemu ETCS i kolejowej łączności radiowej GSM-R.

Czytaj: Jak działa system ETCS w kolejnictwie

ETCS

European Train Control System

Europejski system kontroli jazdy pociągu. Przekazuje do kabiny zezwolenie na jazdę i dopuszczalną prędkość, a gdy maszynista ją przekroczy, sam hamuje pociąg.

Czytaj: Jak działa system ETCS w kolejnictwie

GSM-R

łączność kolejowa

Cyfrowa sieć radiowa oparta na standardzie GSM, przeznaczona tylko dla kolei: rozmowy maszynisty z dyżurnym i przesyłanie danych ETCS.

Czytaj: Jak działa system komunikacji między drużyną konduktorską

Kolej dużych prędkości

KDP

Według definicji unijnej linie zbudowane dla prędkości co najmniej 250 km/h oraz zmodernizowane linie dla około 200 km/h.

Czytaj: Najszybsze pociągi świata – ranking i ciekawostki

Licznik osi

kontrola niezajętości toru

Czujniki przy szynie liczą osie, które wjechały na odcinek i z niego zjechały. Gdy liczby się zgadzają, tor jest wolny dla kolejnego pociągu.

Czytaj: Jak działa czujnik osi w systemach kolejowych

Maglev

kolej magnetyczna

Pojazd unosi się nad torem dzięki polu magnetycznemu i nie dotyka szyn, więc nie ma oporu toczenia kół.

Czytaj: Przyszłość transportu – koleje magnetyczne i hyperloop

Pantograf

odbierak prądu

Ramię na dachu pojazdu dociskane do przewodu jezdnego sieci trakcyjnej. Ślizgacz pantografu przewodzi prąd do układu napędowego.

Czytaj: Jak wygląda naprawa pantografu

Podstacja trakcyjna

zasilanie sieci

Przetwarza energię z sieci elektroenergetycznej na napięcie, którym zasilana jest sieć trakcyjna nad torami.

Czytaj: Jak działa podstacja trakcyjna

Rewident taboru

zawód kolejowy

Sprawdza stan techniczny wagonów przed wyjazdem pociągu: hamulce, sprzęgi, koła i zawieszenie.

Czytaj: Jak wygląda praca rewidenta taboru

Rozjazd

konstrukcja torowa

Pozwala pociągowi przejechać z jednego toru na drugi. Ruchome iglice kierują koła na wybrany kierunek.

Czytaj: Jak działa rozjazd kolejowy

Rozstaw torów

odległość między szynami

Mierzony między wewnętrznymi krawędziami główek szyn. Rozstaw normalny to 1435 mm; w Indiach główna sieć ma rozstaw szeroki 1676 mm.

Czytaj: Historia kolei w Indiach

Semafor

sygnalizator

Pokazuje maszyniście, czy może wjechać na kolejny odcinek i z jaką prędkością. Dziś najczęściej świetlny, dawniej kształtowy z ramieniem.

Czytaj: Jak działa sygnalizacja kolejowa

Shinkansen

japońska kolej dużych prędkości

Sieć szybkich linii w Japonii, uruchomiona w 1964 roku na trasie Tokio–Osaka. Słynie z punktualności liczonej w sekundach.

Czytaj: Historia kolei w Japonii

Sieć trakcyjna

zasilanie pociągów

Przewody zawieszone nad torem, z których pantografy pobierają prąd. Obejmuje przewód jezdny, linę nośną, słupy i odciągi.

Czytaj: Jak działa sieć trakcyjna i pantograf